Doelen verleggen

Wie mijn Nieuwsbrief van juli heeft gelezen weet dat ik nog grote plannen had deze week. Optimistisch schreef ik: nog één week werken en dan verhuizen. Wat ik vergat was hoeveel er al gebeurd was in korte tijd en hoeveel tijd en energie dat had gekost. En dus haal ik de gestelde doelen niet. Nee, ik ga de toegezegde handleiding (Twijfelaar en Pionier) bij mijn boek Van de kaart deze week niet schrijven. En nee, ik heb ook geen blogserie geschreven naar aanleiding van alle recensies op mijn boek. Ik heb zelfs geen nieuwe aflevering van Zoekend Geloven Radio meer in petto Dat moet allemaal maar na de verhuizing gebeuren!

Recensies en blogs

Er is in de afgelopen maand veel gereageerd op mijn boek, zowel in kranten als op internet. Trouw, Nederlands Dagblad, Reformatorisch Dagblad, Dagblad van het Noorden, Uitdaging, EO Visie hebben bijvoorbeeld vrij uitgebreid stilgestaan bij het boek, soms met een interview. En er zullen nog een paar artikelen volgen. Daarnaast is er in de blogosfeer ook serieus gereageerd: Nico-Dirk van Loo, Miranda Klaver, Marten Knevel en Nico van der Perk hebben bijvoorbeeld behoorlijk werk gemaakt van hun reactie en daarnaast hebben veel leden van de Community Zoekend Geloven ook gereageerd. De reacties lopen uiteen van hartelijke instemming tot kritische vragen – zware oppositie heb ik nog niet gevonden.

Het gesprek op gang brengen, dat was één van de doelen die ik had met mijn boek. Dat is dus gelukt en ik wil graag zelf ook blijven meedoen in dat gesprek. Ik zal dus na de verhuizing en de vakantie zeker terugkomen op de reacties en de vragen zoveel mogelijk beantwoorden. Ik voel me ook werkelijk uitgedaagd door de vragen die gesteld zijn. Maar zoals gezegd: niet nu.

Handleiding voor gesprek

Van verschillende kanten hoorde ik dat er in sommige kerken overwogen wordt om in het komende kerkelijke seizoen een gesprekgroep te beginnen over Van de kaart. Ik juich dat van harte toe. De twijfel en crisis die ik beschrijf blijkt in veel mensen te leven en velen zijn in hun geloof ‘zoekend’ geworden. Daarover met elkaar praten doorbreekt eenzaamheid en helpt nieuwe wegen te vinden. Ik geloof in de kracht van twijfelaars en zie dat velen dappere pioniers zijn geworden. Daaraan ruimte bieden in plaatselijke kerken is van groot belang.

Om dat gesprek te helpen overwoog ik een kleine handleiding te schrijven met samenvattingen, korte alternatieve teksten, gespreksvragen en verwerkingsvormen. En bij voldoende belangstelling zal ik dat ook zeker gaan doen. Tegelijk ben ik niet de enige die daaraan bijdragen kan – de vele lezers van het boek hebben zelf ook hun ideeën. Vandaar dat ik een ‘werkplaats’ in het leven heb geroepen, waar iedereen die dat wil zijn of haar bijdrage kan leveren: Twijfelaar en Pionier. Als er voldoende materiaal is kunnen we het aanbieden als e-book op de website.

Ga naar Twijfelaar en Pionier

Nieuwe plannen

Intussen heb ik wel wát gedaan natuurlijk. Zo heb ik bijvoorbeeld de basis gelegd voor twee nieuwe communities op internet, die begin september van start gaan. Ook heb ik gewerkt aan Churchlab, het programma waarmee ik (plaatselijke) kerken wil helpen in hun eigen organisatie ruimte te creëren voor twintigers en dertigers. Twee plaatselijke kerken hebben inmiddels belangstelling getoond voor dit traject. Ik hoop dat het er een paar meer worden.

Ga naar ChurchLab

Met ingang van het nieuwe kerkelijke seizoen zal ik ook de podcast ‘Onderweg naar zondag’ nieuw leven inblazen. Voorheen gebruikte ik die uitsluitend voor kerkdiensten waarin ik zelf voorging, maar komend seizoen zal ik elke week een aflevering aanbieden waarin de teksten van het oecumenisch leesrooster worden voorgelezen en enkele vragen worden aangereikt waarmee kerkgangers zich kunnen voorbereiden op de kerkdienst van de aanstaande zondag. Het staat kerken en predikanten vrij om deze podcast te gebruiken. Van september 2009 tot en met kerst 2009 duurt de pilot – bij voldoende wekelijkse downloads zal ik het daarna voortzetten.

Natuurlijk kan ik je nu niet al mijn plannen en ideeën vertellen. Wel laat ik je nog weten dat ik volgend seizoen ook vaker lezingen zal geven over de onderwerpen die op deze weblog ter sprake komen. Veel nieuwe afspraken zijn naar aanleiding van mijn boek, maar lang niet alle. Om twee opmerkelijke te noemen: op het Flevo Festival van deze zomer zal ik samen met Klaas Hendrikse spreken over geloof en twijfel en in september mag ik bij de monniken van de cisterciënzerabdij Koningshoeve (nabij Tilburg) spreken over nieuwe monastieke bewegingen. Ik heb gevraagd of zij mij dan willen vertellen over de oude monastieke tradities…

Nieuwsbrief

De komende weken zullen wij verhuizen. In de Nieuwsbrief van augustus zal ik je de nieuwe adresgegevens geven. Ik verwacht op 17 augustus weer aan het werk te zijn en ook dat zal ik via de Nieuwsbrief aankondigen. Als je die Nieuwsbrief al ontvangt, hoef je hier dus niet steeds terug te komen om te zien of ik alweer terug ben – je hoort het wel. En als je de nieuwsbrief nog niet ontvangt, dan kun je die hier aanvragen.

Ik wens je een goede zomer!

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

Pionieren voorbij het schuldgevoel

Schuldgevoel is een vreemd ding. Wie zich schuldig voelt meent snel dat het gaat over datgene waarover hij zich schuldig voelt. Ik heb verzuimd de afwas te doen en als dan iemand verzucht ‘er is geen schoon kopje meer…’ meen ik daarin een verwijt te horen, terecht of niet. Soms het begin van verwarrende conversaties, met als inzet: is er wel of niet een verwijt geuit? Het gebeurt tussen ouders en kinderen, tussen partners in de liefde en tussen zakelijke partners. Wie zich (al of niet met reden) schuldig voelt zal snel menen dat de ander een sneer maakt naar ‘de schuldige daad’ of het ‘schuldige verzuim’.

Ik moet constateren dat veel senioren in de kerk zich schuldig voelen over de afwezigheid van jongere generaties in de kerk: een zuchtend ‘wij hebben het fout gedaan’, of minimaal de vraag: ‘wát hebben wij fout gedaan?’ En laat ik meteen zeggen: ik oordeel niet over de rechtmatigheid daarvan – ik constateer slechts het aanwezige schuldgevoel. Ik krijg namelijk reacties waarin mij wordt verweten dat ik het hen verwijt. Ik zou hebben gezegd: de ouderen hebben de jongeren de kerk uitgejaagd. Nu suggereerde de kop bij mijn overgenomen weblog in Trouw dat inderdaad, maar dat is dan weer de ‘schuld’ (!) van de redactie – want daar wist ik niets van… Maar de strekking van mijn verhalen was een andere: ik maakte de oude generatie geen verwijt over het vertrek van jongeren, maar sprak hen aan op hun verantwoordelijkheid daarin.

Wie goed leest, ziet dat ik de leegloop van de kerk vooral in relatie breng met de snelle omwentelingen van de tijd (opkomst van het postmodernisme, de postchristelijke cultuur en de netwerksamen-leving) – veranderingen die elk klassiek instituut in haar voegen doet kraken. Daar kan geen mens wat aan doen. Maar het vraagt wel om adequaat handelen en dát ontbreekt nogal eens – bij ouderen én bij jongeren! Adequaat handelen zou hier o.a. betekenen: geef de jonge generatie, de generatie die zelf actief deelneemt aan die postmoderne, postchristelijke netwerksamenleving, de uitdagende verantwoordelijk-heid voor een nieuwe kerk, een kerk van de 21e eeuw! Dat wil niet zeggen dat ouderen weg moeten – absoluut niet. En dat wil evenmin zeggen dat de senioren de schuld hebben. Maar wel dat er een overdracht van verantwoordelijkheid en van ‘geestelijk eigendom’ moet plaatsvinden: er is een nieuwe generatie aan zet! Dat vraag om een generatie die dat kan geven én om een generatie die durft te nemen! Enfin, ik val in herhaling.

Ik leg dus geen schuld bij de ouderen, maar spreek hen aan op hun verantwoordelijkheid, die in mijn ogen vooral betekent dat ze verantwoordelijkheid durven over te dragen. Het is een bekend probleem dat verantwoordelijkheid door de ontvangende partij pas wordt genomen als de ander werkelijk loslaat – veelal geen moment eerder. Soms moet het vacuüm eerst gevoeld worden! En ik zie grote aarzeling bij de senioren in de kerk om werkelijk los te laten uit angst dat er niets op dat vacuüm zal volgen. Tegelijk voel ik bij mijn eigen generatie soms een lethargische houding – zij lijken vooral te wachten… Maar waarop dan?

Meer dan eens heb ik op dit weblog gepleit voor een Nederlandse variant van de ‘Mixed Economy’: naast de bestaande kerk radicaal en structureel ruimte voor een nieuwe kerk. Niet in plaats van en ook niet een beetje in de marge: maar voluit en rechtsgeldig naast het bestaande. En ik wil dat pleidooi graag herhalen: laten plaatselijke en landelijke kerken alsjeblieft ruimte maken voor een nieuwe kerk in hun midden. Geef de generatie die we nu problematisch ‘het gat’ noemen een vrijplaats om kerk te zijn - of te worden - op een manier die bij hen past: fresh expressions!

En dat is – laat dat toch duidelijk zijn! – niet vrijblijvend. Dat is zelfs bijzonder veeleisend en ingrijpend! Dat zal ook niet iedereen aandurven. Want dan is het gedaan met het geklaag dat ‘de ouderen’ ons niet begrijpen. Dan is het voorbij met het exposeren van wat er allemaal fout is gegaan. Laten we zélf zichtbaar maken hoe Koninkrijk van God er uitziet in de 21e eeuw. Wij, de twintigers, dertigers en veertigers, zijn immers de generatie die daarin leeft en werkt. En als we dat zelf ook niet goed weten, laat ons dan de zoektocht daarnaar tot thema maken. Ja: zoekend geloven – daar is niets mis mee! Of zoekend kerk-zijn, wat mij betreft. Maar dat zoeken gaat niet aan het geloven vooraf en het zoeken gaat ook aan het kerk-zijn niet vooraf. Zoeken is geloven, dat was het in de bijbel al – lees de Psalmen.

Kortom: geen verwijten. Maar ook geen geruststellende woorden als ‘het valt nog wel mee’, ‘ze komen wel weer terug’ of ‘het is altijd al zo geweest’. We staan werkelijk op een kantel-moment in de tijd en kantelmomenten vragen om dappere pioniers. Dat kunnen overigens net zo goed senioren zijn, maar deze pionierende senioren zullen de eersten zijn die het met mij eens zijn dat het initiatief nu moet liggen bij de jongere generaties.

Waar wachten we op?

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

Nieuwsbrief juli 2009

In de Nieuwsbrief van deze maand vertel ik je waarom het de aflopen weken wat stiller was op mijn weblog. Over de publiciteit rond mijn boek en mijn internetwerk. Over de aanstaande verhuizing naar Groningen en over de start van mijn nieuwe bedrijf. Ik verwijs je naar de nieuwe pagina’s over coaching, over lezingen en over de eerste cursus van Zoekend Geloven. Maar ook doe ik twee beloftes: het nog te schrijven e-book ‘Twijfelaar en Pionier’ (een handleiding voor het lezen in groepsverband van mijn boek Van de kaart) en het Churchlab: de proeftuin voor een nieuwe kerk…

Lees hier de Nieuwsbrief...

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

Geen nieuwe aflevering ZG Radio

In verband met de voorbereidingen van een aanstaande verhuizing naar Groningen ben ik deze week niet in staat geweest een podcast te maken. Er zal deze zomer wel eens vaker een aflevering uitvallen. Mijn excuses daarvoor. Na 17 augustus zal de regelmaat weer terugkeren.

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

Zoekend Geloven Radio #05

Een korte aflevering met daarin deze week: een gesprek met studentenpastor Didi de Mildt uit Arnhem over het gebruik van intetnet in het studentenpastoraat en een 'wandeling' door de Community Zoekend Geloven...

---

Luister naar aflevering 05:

of download de mp3

---

Boele P. Ytsma
www.zoekendgeloven.nl

God uit de doos!

Gelovigen worden in de bijbel vaak beschreven als mensen die God zoeken. Dat lijkt vreemd – immers vroeg of laat moet je toch ook vinden, en wie eenmaal heeft gevonden is geen zoeker meer. En als er nooit gevonden wordt, ook dan houdt het zoeken op. Wie zou willen zoeken naar wat niet te vinden is?

Maar bij het zoeken naar God is dat anders, zo lijkt het. Wie op God stuit kan Hem (of Haar) niet in een doosje doen en zorgvuldig opruimen. Juist wie God ‘in een doosje’ doet raakt Hem weer kwijt. God licht op in ontmoetingen en ervaringen. God wordt zichtbaar in iemand die hulp vraagt of een ander die een helpende hand reikt. God wordt zichtbaar waar mensen hem zichtbaar willen maken. Daarom leren we bidden om ‘uw wil, uw naam, uw koninkrijk… op aarde zoals in de hemel’. Alleen wat op aarde is kunnen wij kennen en zien, proeven en voelen. Daarom moet God hier, in mij en in jou, handen en voeten krijgen. En dus is het net zo breekbaar als wij mensen zijn.

Vreemd dat wij zijn opgegroeid met het besef dat geloven vooral gaat over de hemel, over later, over vreemde dingen die vroeger zijn gebeurd of later zullen gebeuren. Vreemd dat wij zo lang meenden dat we God vooral dienden met solide kerken en dikke boeken, met degelijke dogma’s en de verdediging van eeuwige waarheden.

Maar veel vaker dan de woorden ‘zonde’ en ‘genade’, ‘verzoening’ en ‘vergeving’ komt in het Nieuwe Testament de term ‘Koninkrijk van God’ voor. Maar in geen geloofsbelijdenis kwam het terecht! Die putten zich louter uit in waarheden over God en de hemel. Als wij blijven steken in het verkondigen van waarheden over ‘elders’ wordt het met dat Koninkrijk van God 'hier en nu' nooit wat.

Het roer moet om - en God uit de doos…

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

Zoekend Geloven Radio #04

Kerk en internet - daar gaat het over in aflevering 4 van Zoekend Geloven Radio. Ik neem je mee naar de Balie in Amsterdam, waar ik op 16 juni jl. een lezing mocht houden voor Kerk en Wereld. Ik sprak nadien met voorzitter Bram Tack en bestuurslid (en CDA-politica) Mirjam Sterk. Ik sluit af met een actueel verhaal: het hoe en waarom van een internetactie rond 'Het gat van de kerk'.

---

Luister naar aflevering 04:

of download de mp3

---

Boele P. Ytsma
www.zoekendgeloven.nl

Het gat van de kerk (3) - geen commentaar

Vandaag besteedt het Friesch Dagblad aandacht aan de studiedag ‘Het gat van de kerk’ en aan het feit dat gewraakte generatie zelf níet aan het woord komt. Zowel Johan ter Beek (organisator van de flashmob) als ikzelf komen aan het woord. En zoals dat hoort volgens de journalistieke mores is gemeenteadviseur Dick van Dijk gevraagd om een reactie op het rumoer rond de door hem georganiseerde studiedag. Ik citeer uit de krant van vanmiddag:

,,Ik schat in dat de ludiekheid van het moment sterker is dan de daadwerkelijke actie", reageert Dick van Dijk, projectcoördinator van de bezinningsdag, op de acties. Wel trekt hij zich de kritiek van Ytsma en Ter Beek aan. ‘Ze hebben enerzijds een punt dat we de doelgroep er niet bij betrekken. Tegelijkertijd hebben we heel bewust voor deze sprekers gekozen. Omdat deze dag er op gericht is om de bezinning op gang te brengen in kerkenraden. Daarin zitten voor een belangrijk deel mensen van boven de vijftig. We denken dat we hen beter bereiken door deze sprekers dan door dertigers.’

‘De ludiekheid is sterker dan de daadwerkelijke actie’ - soms is commentaar overbodig omdat de ander zelf al een uitroepteken plaats bij het statement dat je maakt. Was één van mijn kritische vragen niet: ‘waarom wordt de generatie 25-45 niet serieus genomen’? Zie hier, hoe dat gebeurt! Dat er ook niet gereageerd wordt vanuit de organisatie, zelfs niet na een gerichte en vriendelijke mail mijnerzijds, bevestigt het algehele beeld.

De reden die Van Dijk geeft voor het niet uitnodigen van dertigers lijkt mij opnieuw curieus: de kerkenraden worden bevolkt door mensen boven de vijftig en die worden beter bereikt met collega-senioren... Met andere woorden: zelfs daar waar het probleem van de afwezigheid van de jonge generatie wordt herkend en besproken, wordt welbewust gekozen voor de status quo. Gezellig met senioren onder mekaar! Zei ik curieus? Ik herstel: droevig!

En ja, als je wilt kan je nog altijd meedoen aan één van de twee ‘ludieke’ acties… Maar misschien moet het een volgende keer toch wat steviger?

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

Lees ook:

- 'Flashmob voor jongeren in de kerk' (IKON Kerknieuws)
- 'PKN neemt dertigers en veertigers niet serieus (Friesch Dagblad)
- '25-45-jarigen 'verstoren' studiedag PKN'

... en meer nieuws volgt!

'Het gat van de kerk' laat zich horen!

Donderdag 18 juni organiseert de PKN een studiedag over de problematische afwezigheid van de generatie 25-45 in de kerk, niet zonder humor ‘Het gat van de kerk’ genoemd. Drie theologen van naam spreken over de vraag (en ik citeer): ‘hoe kunnen wij omgaan met deze generatie’ - een wonderlijke formulering, want ze suggereert dat het kerkelijke ‘wij’ zelf niet deel uitmaakt van de problematische groep. Wie de leeftijd van de sprekers bekijkt, moet concluderen dat dat inderdaad ook het geval is: de jongste spreker (dr. Jeroen Jeroense) is van 1961 en dus 47 of 48! De conclusie moet zijn: wie in de kerk ‘wij’ zegt is ouder dan 45 - wie jonger is behoort tot de onbereikbare probleemgeneratie 25-45 (lees voor meer mijn blog van zondag: ‘De kerk zit op z’n gat!).

Het beeld is treurig en stuitend: de kerk beschouwt zichzelf als een senioren-kerk en weet kennelijk onder jongere predikanten en kerkelijk werkers geen sprekers te vinden die iets willen of kunnen zeggen over hun wereld, hun loyaliteit, hun idealen, hun manieren van geloven en kerk-zijn. Ik vind dat het tijd wordt om dat beeld grondig te herzien. Het is tijd om te laten zien dat de zaken anders liggen!

Daarom is mijn vraag aan jou: ben je jonger dan 45 en werkzaam in de Protestantse Kerk (op welke manier dan ook), of ben je jonger dan 45 en voel je je verbonden met kerk in het algemeen (opnieuw: op welke manier dan ook): laat je dan horen of zien. Er zijn twee manieren:

1. De flashmob

Meedoen aan de flashmob die Johan ter Beek organiseert op de oprijlaan van Hydepark in Doorn. Hij schrijft daarover:

PKN lid of niet... laat je nu horen. Actie!

Dus ben je onder de 50. Kom!

Neem je fotocamera mee of iets ludieks.

Toeters en bellen, lekker lawaai maken.

Ben je toevallig 50+? Neem je klapstoel mee en kom ook!

2. De emailactie

Stuur een mail aan de organisatie van de studiedag en laat weten dat je er bent. Vertel hen dat je niet blij bent tot de probleemgeneratie gerekend te worden zonder stem te krijgen! Zoek naar je eigen woorden en vertel je verhaal. We gaan niet schelden en blijven respectvol, maar we willen wel laten weten dat het zo niet langer kan. De generatie 25-45 is er en dat zullen ze weten ook! Wil de kerk een vitale kerk zijn, dan kan die kerk niet zonder ons.

Mailen kan naar: toerustingeneducatie [apestaartje] pkn [punt] nl.

Geef bekendheid aan deze twee acties door erover te mailen naar collega’s, en blog te schrijven of te twitteren. Of gewoon door mensen te bellen. Laten we deze kans om gezien te worden niet missen!

En als je ouder bent dan 45 of jonger dan 25, maar je bent het hier van harte mee eens: sluit je aan en laat je horen. De twee mogelijkheden staan ook voor jou open!

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl